ΣΠΙΤΙ

Το σπίτι , η αρχαία οικία δημιουργήθηκε από τη στιγμή που ο άνθρωπος άρχισε να ξεχωρίζει τους διάφορους χώρους σε σχέση με τη χρήση τους εκ μέρους της οικογένειάς του και τη μεταξύ τους λειτουργική σχέση, έτσι μπορεί να ονομαστεί σπίτι και το σύνολο των συνεχόμενων διαφορετικών καλυβιών που χρησιμοποιούν ως κατοικία νομαδικοί  και μη εκπολιτισμένοι πληθυσμοί . Τίποτα ή λίγα γνωρίζουμε για το σπίτι των πιο αρχαίων πολιτισμών, όπως του ασσυριακού, αιγυπτιακού, κρητικού και μυκηναϊκού των οποίων όμως γνωρίζουμε τις μεγαλύτερες οικοδομές, όπως τα διάφορα ανακτορικά συγκροτήματα, από τα οποία μπορούμε να πληροφορηθούμε πολλά σχετικά με τις κατοικίες αυτής της εποχής τουλάχιστον της ανώτερης τάξης.

Είναι φανερό πως αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα σπίτια είχαν χτιστεί με ευτελή υλικά, κυρίως ωμές πλίνθους ή ξύλα που φθείρονταν πολύ γρήγορα. Για όλη αυτή την περίοδο δεν έχουμε παρά λίγες περιγραφές αρχαίων συγγραφέων και τα ευρήματα των ανασκαφών, από αυτά γνωρίζουμε τις ελλειψοειδείς ,κυκλικές και πεταλοειδείς κατοικίες, που απαντούν στην Ελλάδα, καθώς και τις μεταγενέστερες μεγαροειδείς, πού φαίνεται ότι διαμορφώνονται ήδη από τα τέλη της Νεολιθικής εποχής: όμως για σπίτι με την κοινή σημασία, για όλη την κλασική αρχαιότητα, μπορεί ν’ αρχίσει να γίνεται συστηματικά λόγος μόνο με την επικράτηση του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού Στον πολιτισμό αυτόν, όπως και στον ετρουσκικό και στο ρωμαϊκό, η αρχιτεκτονική και πολεοδομική αντίληψη περί σπιτιού είναι ουσιαστικά ίδια: ένα μέρος της έκτασης της πόλης, γύρω από το οποίο ο πολίτης χτίζει τους διάφορους χώρους, για τις ανάγκες της ζωής του. Χαρακτηριστικό συνθετικό στοιχείο του σπιτιού της κλασικής αρχαιότητας είναι η κεντρικά τοποθετημένη αυλή, που αποτελεί τον εσωτερικό ελεύθερο χώρο του σπιτιού και το λειτουργικό συγχρόνως κέντρο, γύρω από το οποίο αναπτύσσονται οι χώροι κατοικίας. Είναι το ελληνικό αίθριο ή το λατινικό atrium. Μοναδική εξαίρεση στο σύστημα της πολυκατοικίας, που γενικά εφαρμόζεται στον αρχαίο κόσμο, αποτελούν οι ρωμαϊκές insulae, αλλά και άλλα κτίρια που χρησιμοποιούνταν για    μια κατοικία, όπως μέγαρα, πύργοι, ιερά οικοδομήματα κλπ. Με το μεσογειακό πολιτισμό περνούμε κυρίως από το κυκλικό σχέδιο ,<την αρχαία καλύβα > στο ορθογώνιο, που βρίσκεται ήδη, ασχημάτιστο και ακόμα ανοργάνωτο, στα σπίτια- μέγαρα των Μυκηνών, της Κρήτης, της Τροίας κ.α. Το αρχαιοελληνικό σπίτι περιλαμβάνει, από την αρχή του την αυλή, που σε πιο προχωρημένη εποχή πλουτίζεται με στοά με δυο στύλους, στεγαζόμενη με δικλινή στέγη και αέτωμα, και προηγείται του μεγάρου. Τα υλικά είναι ευτελή <ωμά τούβλα επενδυμένα με σανίδια ή πλάκες από οπτή γη >. Μόνο μετά τον 4ο π.Χ. αι. εμφανίζονται ζωγραφικές διακοσμήσεις και παρατηρείται κάποια ποιοτική βελτίωση. Η αρχαία ελληνική δημοκρατία , από τον 5ο π.Χ. αι., αναπτύσσει στους πολίτες, εκτός από το ζωηρό ενδιαφέρον για τα έργα της πόλης, και το ενδιαφέρον για την ορθολογική οργάνωση του συνόλου των σπιτιών με κανονιστικά σχέδια σε μια ενιαία πολεοδομική αντίληψη. Όσον αφορά το ετρουσκικό σπίτι είναι ακόμα λιγότερο γνωστό από το αρχαιοελληνικό, ξέρουμε ωστόσο ότι ήταν πιο απλό, αλλά βασιζόταν στο ίδιο σχέδιο προαύλιου –ή αυλής- περιβαλλόμενου από τους άλλους χώρους. Ανάλογο σχήμα βρίσκουμε στη ρωμαϊκή μονοκατοικία < που είναι πολύ γνωστή από τις ανασκαφές που έγιναν στην Πομπηία >. Στην αρχή τα σπίτια αυτά προέρχονταν από τον τύπο του αγροτικού σπιτιού και αργότερα πλησίασαν περισσότερο προς την αρχαιοελληνική αντίληψη. Ήταν όμως μεγαλύτερα και περισσότερο διακοσμημένα , και μερικές φορές μπροστά τους υπήρχε αυλή με στοά <περιστύλιο >. Γύρω στο συνηθισμένο αυτό σχέδιο η ζωή αναπτύσσεται κατά τρόπο πιο ελεύθερο: οι πιο ενδιαφέροντες χώροι είναι πάντα οι εσωτερικοί, που προορίζονται για την οικογένεια, αλλά συχνά το σπίτι περιβάλλεται και από άλλους χώρους για τους υποτακτικούς και τους πελάτες, εκφράζοντας μια νέα αντίληψη των κοινωνικών σχέσεων. Το πιο ενδιαφέρον φαινόμενο της ρωμαϊκής περιόδου είναι οι λεγόμενες insulae, δηλαδή σπίτια ομαδικής κατοίκησης με διαμερίσματα. Το φαινόμενο αυτό, που ήταν αποτέλεσμα της αύξησης του αστικού πληθυσμού, της μεταβολής των κοινωνικών συνθηκών των πολιτών, ακόμα και της κερδοσκοπικής δραστηριότητας πολλών ρωμαϊκών οικογενειών,

Joomla templates by a4joomla